Kręgosłup

Służy głównie jako narzšd podporowy ciała oraz jako narzšd ruchu i nie tylko. Kręgosłup ma kształt dwóch piramid połšczonych z sobš podstawami. Górna piramida znacznie dłuższa i wysmukła jest utworzona przez częœć przedkrzyżowš kręgosłupa, którš tworzš kręgi: szyjne, piersiowe i lędŸwiowe. Częœć dolna, stanowi koœć krzyżowa i koœć guziczna.

Długoœć całego kręgosłupa dorosłego człowieka stanowi w przybliżeniu 40-45% długoœci ciała. Wielkoœć kręgów wzrasta stopniowo od kręgu szczytowego do pištego kręgu lędŸwiowego. Największy wymiar poprzeczny osišga kręgosłup na wysokoœci 2-3 segmentu koœci krzyżowej, co spowodowane jest największym obcišżeniem tego odcinka kręgosłupa.

Kręgosłup dorosłego człowieka nie jest prostym słupem, przejawia bowiem wężowate wygięcia w odcinku szyjnym (lordoais cervicalis) i lędŸwiowym (lordoais lumbalis), krzywizny te wypukłoœciš skierowane sš do przodu natomiast w częœci piersiowej (kyphosis thoracica) i krzyżowo-guzicznej (kyphosis sacralis) wypukłe sš ku tyłowi.

Kręgi z kolejnych odcinków różniš się budowš, rozmiarami i kształtem, ale typowy kręg zbudowany jest z trzonu, który przejmuje większš częœć przecišżeń i przytwierdzonego do niego od strony grzbietowej łuku kręgowego Od tak zbudowanych kręgów odchodzš wyrostki, za poœrednictwem których kręgi łšczš się z żebrami, mięœniami i sšsiednimi kręgami. Poszczególne trzony między sobš łšczš kršżki międzykręgowe. Kršżki te składajš się z pierœcienia włóknistego, jšdra miażdżystego i dwóch sšsiednich płytek. Tak zbudowane kršżki międzykręgowe potocznie nazywane sš dyskami.

U człowieka w zwišzku z jego pionowš postawš, kręgosłup stanowi oœ tułowia i dŸwiga całš górnš częœć ciała. Jego siła noœna wynosi około 350 kg. Najsłabszymi miejscami sš zazwyczaj te okolice, w których częœć odznaczajš się większš ruchomoœciš przechodzi w odcinek mniej ruchomy (dolny odcinek szyjny, przejœcie kręgosłupa piersiowego w lędŸwiowy i lędŸwiowego w krzyżowy). Ruchomoœć poszczególnych kręgów w stosunku do siebie jest niewielka z uwagi na silny aparat więzadłowy, obecnoœć wyrostków oraz połšczeń trzonów kręgowych za poœrednictwem chrzšstkozrostów. Pomimo tego, nieznaczne ruchy 24 kręgów wolnych (prawdziwych) sumujšc się dajš dużš ruchomoœć całego kręgosłupa.

Najmniej ruchomš jest częœć piersiowa kręgosłupa ze względu na swš budowę. Największe możliwoœci ruchome posiada częœć szyjna dzięki małym wymiarom trzonów i znacznej wysokoœci kršżków międzykręgowych. Również w częœci lędŸwiowej ruchomoœć jest doœć znaczna. Ruchy kręgosłupa sš możliwe we wszystkich kierunkach. Całkowicie nieruchoma jest koœć krzyżowa i guziczna.

Kręgosłup to nie tylko narzšd podporowy ciała oraz narzšd ruchu ale służy również jako osłona rdzenia kręgowego. Ukryty w obszernym kanale kręgowym rdzeń jest dostatecznie chroniony przed wszelkiego rodzaju urazami, ponadto duża sprężystoœć kręgosłupa zabezpiecza, nie tylko rdzeń ale także i mózgowie przed szkodliwymi wstrzšsami. Głównymi czynnikami amortyzujšcymi wstrzšsy sš krzywizny kręgosłupa oraz znaczna sprężystoœć kršżków międzykręgowych.

Układ nerwowy składa się z oœrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego (Rys. obok). Zapewnia on stały kontakt organizmu ze œrodowiskiem zewnętrznym oraz integrację narzšdów wewnętrznych. Kontakt ze œwiatem zewnętrznym zapewniajš narzšdy zmysłów, natomiast doznania z narzšdów wewnętrznych rejestrowane sš przez zakończenia czuciowe w poszczególnych narzšdach.

Układ nerwowy uczestniczy w rejestrowaniu, przekazywaniu i analizie napływajšcych pobudzeń z zakończeń czuciowych oraz bierze udział w realizacji prawidłowych reakcji adaptacyjnych na zmieniajšce się warunki œwiata zewnętrznego i œrodowiska wewnętrznego. Podstawowe reakcje adaptacyjne sš wrodzone (np. reakcje odruchowe), inne wykształcajš się w trakcie życia osobniczego (np. reakcje psychiczne). Podłożem fizjologicznym reakcji odruchowych jest tzw. łuk odruchowy. Każdy łuk odruchowy składa się z drogi doprowadzajšcej, która przewodzi pobudzenia od receptora do oœrodka scalajšcego (mózg, rdzeń kręgowy) oraz drogi odprowadzajšcej, przenoszšcej pobudzenia do narzšdu wykonawczego (mięœni, gruczołów wydzielania wewnętrznego).

Obwodowy układ nerwowy tworzš korzenie rdzeniowe i nerwy obwodowe. Układ ten zabezpiecza odbiór doznań czuciowych oraz przewodzi pobudzenia z oœrodków nerwowych (rdzeń, mózg) do narzšdów wykonawczych (mięœni, gruczołów dokrewnych). Nerwy obwodowe zbudowane sš z włókien nerwowych ruchowych, czuciowych i autonomicznych. Włókna ruchowe i autonomiczne przewodzš pobudzenia do narzšdów wykonawczych (mięœni, gruczołów wydzielania wewnętrznego). Włókna czuciowe przewodzš pobudzenia do oœrodków nerwowych.

Objawy uszkodzenia korzeni rdzeniowych mogš być diagnozowane przez wykonanie zdjęć kręgosłupa RTG lub przez ocenę czuciowych potencjałów wywołanych z odpowiedniego dermatomu (obszaru skóry lub mięœni unerwionego przez okreœlony korzeń rdzeniowy). (Patrz unerwienie segmentarne kręgosłupa) Uszkodzenie korzeni rdzeniowych najczęœciej jest wywołane przez ucisk wypadajšcego jšdra miażdżystego (tzw. dysku). Pełna ocena usytuowania wypadajšcego jšdra miażdżystego jest możliwa przy pomocy badania tomokomputerowego (TK) lub rezonansu magnetycznego (MRI).

UNERWIENIE SEGMENTARNE KRĘGOSŁUPA